دارو‌های مورد استفاده در ترک مواد افیونی

اعتیاد :

مجموعا به وابستگی روانی، جسمانی و یا تحملی اطلاق می‌شود که پس از مصرف درازمدت مواد افیونی بروز می‌کند.

مواد شبه افیونی رایج عبارتند از :

هروئین، هیدرومورفون،کدئین، مپریدین، بوتورفانول و هیدرو کنون٬ لازم به ذکر است سالانه حدود ۶/۲ میلیون نفر آمریکایی از دارو‌های ضد درد به دلایل غیرطبی استفاده می‌کنند و بیش از ۳ میلیون نفر در آمریکا هروئین مصرف می‌کنند.

کلونیدین:

از آگونیست‌های گیرنده آدرنرژیک بوده و از جمله دارو‌های پذیرفته شده جهت کنترل و کاهش فشارخون می‌باشد که در روانپزشکی مصارف عمده آن جهت ترک مواد افیونی و مشتقات دیگر مورفینی است.

موارد مصرف در روانپزشکی:

ترک اعتیاد  کلونیدین در ترک مواد افیونی باعث کاهش علایم اتونومیک ترک مانند گشادی مردمک،عرق ریزی ، آبریزش دهان و بینی و افزایش فشار خون گردیده ولی برعلایم سایکولوژیکال مواد تاثیری نداشته است.

سایر اختلالات روانپزشکی:

در درمان توره گاه بجای هالوپریدول برای کاهش عوارض از کلونیدین استفاده می‌کنند و در سایر بیماری‌های اضطرابی مانند هراس ، فوبی ، وسواس اجبار و اضطراب منتشر و گاه در ترک سیگار و اختلال مصرف گردیده است.

عوارض کلونیدین :

خشکی دهان، احساس خستگی، تهوع، سرگیجه، یبوست، کاهش فشار خون، بیخوابی، افسردگی، کابوس و توهمات.

متادون:

از درمان‌های اختصاصی ترک مواد مخدر افیونی و مسمومیت زدایی مواد و درمان نگهدارنده ترک اعتیاد می‌باشد. متادون در سم زدایی کوتاه مدت (۷ تا ۳۰ روزه)، سم زدایی طولانی مدت (۱۸۰ روزه) و درمان نگهدارنده بیش از (۱۸۰ روزه) افراد وابسته به مواد شبه افیونی به کار می‌رود. برای این منظور متادون فقط در درمانگاه‌های خاص به نام مراکز درمان نگهدارنده با متادونMMTPS و بیمارستان‌ها و زندان قابل وصول است.

فواید ثبت نام در برنامه متادون:

۱ -خطر مرگ را تا %۷۰ کاهش می‌دهد.

۲ -احتمال ارتکاب اعمال مجرمانه را کم می‌کند.

۳ -درمان نگهدارنده با متادون اغلب بایستی در تمام طول عمر ادامه یابد.

۴ -سبب کاهش مصرف غیرقانونی مواد شبه افیونی و سایر موارد مورد سوء مصرف می‌شود.

۵ -خطرابتلابه تمام بیماری‌های عفونی و از همه مهمتر HIV و هپاتیت A و B راکاهش می‌دهد.

موارد مصرف متادون :

ترک مواد افیونی کوتاه مدت ۱ ماهه و یا ترک‌های طولانی مدت ۶ ماهه با درمان نگهدارنده و همچنین برای ترک سوءمصرف الکل،بنزودیازپین‌ها،کوکائین و ماریجوانانیزمصرف می‌شود.

عوارض متادون :

اسپاسم مجاری صفراوی، کولیک روده، احتباس ادراری، تعریق، بی‌نظمی خواب، عادت ماهیانه نامنظم، کاهش لیبیدو، یبوست، قرمزی پوست و خارش.

نالترکسون :

نالترکسون آنتاگونیست خالص مواد شبه افیونی است. از داروهای موفق جهت رهایی بیمار از علائم ترک مواد شبه افیونی، افیونی و الکل است و از خصوصیات آن کاهش ولع افراد مصرف کننده مواد است و صرفا احساس درون ذهنی نشئه را که موجب سومصرف مجدد ماده می‌گردد را برطرف می‌کند.

نالترکسون باید با احتیاط مصرف و شروع گردد چون ممکن است باعث واکنش‌های حاد ترک ماننداسهال و استفراغ شدید و کم آبی مرگبار بدن گردد. به این دلیل مصرف نالترکسون خطر سوء مصرف مجدد مواد را کاهش داده در صورتی که این درمان توام با برنامه‌ای رفتاری باشد.

عوامل توفیق در این درمان عبارت است از :

انگیزه بالا، متاهل بودن، شاغل بودن و حمایت قوی خانوادگی و اجتماعی. مطمئن‌ترین زمان شروع نالترکسون معمولا ۷ تا ۱۰ روز پس از آخرین مصرف مواد افیونی و شبه افیونی است.

بوپرونورفین:

اثر ضددردی آن ۲۵ تا ۴۰ برابر مورفین می‌باشد. به عنوان جانشینی برای متادون و همچنین برای درمان نگاهدارنده در سم زدایی از اپیوئید‌ها و کوکائین مورد مصرف است. این دارو وابستگی فیزیکی کمتری نسبت به سایر نارکوتیک‌ها داشته و عوارض مصرف آن گاهی کاهش فشارخون، گیجی، خواب آلودگی و تهوع می‌باشد .

موارد احتیاط مصرف آن عبارتست از :

نارسائی تنفسی، نارسایی حاد کلیه، هیپوتیروئیدی،هیپرتروفی پروستات.

داروهای محرک مغزی روانی (سمپاتومیمتیک ها):

این گروه از داروها بخاطر اثراتی که بر آزاد سازی دوپامین مغزی داشته و در بسیاری از بیماری‌های روانپزشکی کودک مانند کاهش توجه و تمرکز، کودکان بیش فعال و هیپراکتیو اثرات چشمگیری نشان داده است از طرف سازمان دارو وغذای آمریکا از ۱۹۵۲ به بعد مجازبرای مصرف دانسته شده و درکشور ما نیزچند نوع آن تحت پوشش داروهای حفاظت شده وزارت بهداشت قابل دسترس برای موارد مجاز می‌باشد.

اولین داروی این گروه و قدیمی‌ترین آن دکستروآمفتامین و آمفتامین بوده و پس از آن متیل فنیدیت و پمولین به این گروه اضافه گردید .

موارد استفاده درمانی سمپاتومیمتیک‌ها :

نارکولپسی ،اختلال کاهش توجه و تمرکز همراه با پرفعالیتی، اختلال افسردگی مقاوم به درمان‌های رایج بخصوص افسردگی سالمندان.

عوارض دارویی سمپاتومیمتیک‌ها :

سمپاتومیمتیک‌ها ممکن است باعث وخامت گلوکوم، بالا رفتن فشارخون و عوارض قلبی و عروقی گردند و از مصرف آن در اختلالات اضطرابی و پسیکوتیک باید خودداری نمود.از عوارض رایج که به ماهیت دارو وابسته است ایجاد اضطراب،بیخوابی وکاهش اشتها می‌باشد. ندرتا ممکن است باعث تشدیدتیک‌های عصبی وعلائم تورت گردند.

سایر عوارض این داروها شامل خشکی دهان، گشادی مردمک چشم، دندان قروچه بوده که مانعی یرای ادامه دارو نخواهد بود. در مصرف دراز مدت و دوز بالای ریتالین و آمفتامین احتمالا بروز پسیکوزهای پارانوییدی وجود دارد.

منبع:
آذر،ماهیار . نوحی ،سیما.داروهای رایج روانپزشکی ،ویرایش دوم ، انتشارات ارجمند،سال۱۳۸۶.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *